بسم الرحمن الرحیم

کاربرد CIS و چالش های آن در شهرداری ها

اهمیت کاربرد اطلاعات در مدیریت شهری و اجرای طرح ها و همچنین برخورد با بحرانهای سیاسی ، اجتماعی و طبیعی بر کسی پوشیده نیست اما در این رهگذر وجود یک سیستم منطقی از ملزومات اولیه این کاربرد است چرا که باید سیستمی وجود داشته باشد تا بتوان در قالب آن به ساماندهی و تعیین روشهای دریافت پردازش و ارائه اطلاعات پرداخت سیستمی که بتوان در آن حدود و ثغور فعالیت های شهری ، میزان و نوع اطلاعات مورد نیاز ، چگونگی ذخیره و نگهداری ، نحوه پردازش ها و از همه مهمتر چگونگی ارتباط کاربران با اطلاعات و استفاده از آنها را مشخص نمود با توجه و نگرش خاص به امنیت ، چگونگی به کار گیری این اطلاعات در ایجاد و حفظ امنیت نیز مطرح خواهد شد .

شهر یک سیستم است که از زیر سیستمهای تشکیل گردیده ، برای کنترل شهر و یا همان سیستم شهری ، شناخت اجزاء و زیر سیستمهای آن جهت مدیریت و کنترل آن و همچنین در جلو گیری و رفع بحرانهای مختلف از اولین نیازمندیهای آن به شمار می آید ، زیر سیستمهای شهری خود در قالب آژانسهای هستند که مسؤلیت مدیریت و کنترل قسمتی از عملکردهای شهری را به عهده دارند و مجموع فعالیت های آنها موجب ادامه حیات و ثبات شهری می شود . از مهمترین این زیر سیستمها عبارتند از : حمل و نقل ، ساختمان ، توزیع انرژی ، سیستم ارتباطات ، سیستم انتقال آبهای سطحی و زیر زمینی ، زمین شناسی ، اکوسیستم ، ضایعات و زباله ها ، توزیع آب و غذا ، روندهای اقتصادی و جمعیت ، شناخت تک تک این سیستم های عناصر تشکیل دهنده آنها از یک طرف ، شناسایی روابط سیستمها با یکدیگر و چگونگی تعامل بین آنها به مدیران شهری کمک می کند که در جهت برنامه ریزی برای توسعه آتی و کنترل روند جاری امور شهری و حفظ امنیت و آرامش دچار مشکل نشوند و هم در صورت وقوع حوادث و بحرانهای احتمالی به تعیین و تشخیص صحیح علل و عوامل بحران را و مکانهای وقوع آنها پرداخته تا بتوانند آمادگی های لازم جهت جلوگیری و پیشگیری از گسترش بحران و حفاظت از مناطق مستعد بروز بحران و همچنین دادن پاسخهای مناسب به مناطق آسیب دیده را فراهم می آورند . در حال می توان حجم اطلاعات مورد نیاز جهت شناخت سیستمها، روابط درونی بین اجزاء آنها و روابط بین سیستمها را به راحتی تصور نمود و همچنین به ضرورت ایجاد سیستمی که بتواند تمامی این اطلاعات را در زمانی معقول در اختیار تصمیم گیر قرار دهد . پی برد

- سطح کاربری CIS شهری:

یکی از اجزاء سیستمهای اطلاعات شهری سیستم سخت افزار و نرم افزار آن می باشد و در مجموع توانایی رایانه این سیستم را می توان به عنوان نرم افزار جهت ورود ذخیره سازی ، اصلاح ، پردازش و ارائه اطلاعات مورد استفاده قرار داد . ولی متأسفانه مفهوم و واژه اطلاعات جغرافیایی با مفهوم و واژه یکی از اجزاء آن یعنی نرم افزار مترادف شدهکه این اشتباه منجر به از بین رفتن و خوشه دار شدن مفهومCIS گردیده و خواهد گردید . در واقع پایین ترین سطحی که می توان از استفاده نمود همین سطح است اما باید اذعان داشت بیشترین استفاده ای هم که سیستم صورت می گیرد همین کاربرد است .

سطح بعدی کاربردی CIS ، ایجاد سیستمی است که بتوان در سایه آن به امر تصمیم سازی پرداخت در این سطح است که سیستم اطلاعات جغرافیایی به انجام رسالت اصلی خود می پردازد اطلاعات مناسب بر مبنای تناسب سیستمی جمع آوری شده و منطبق با عمکرد سیستم در آن مدیریت خواهد شد در این سطح کارشناسان رشته های مختلف با ارائه اطلاعات تخصصی به سیستم ایفای نقش نموده و از تعامل تمامی اجزاء سیستم با یکدیگر نتیجه ای ارائه می گردد که نتایج فوق به عنوان الترناتیو های توسعه در اختیار تصمیم گیران قرار خواهد گرفت . بالا ترین سطح کاربردی سیستم زمانی است که این سیستم خود به عنوان زبر سیستم یک سیستم کلان تر مطرح شده و نتایج ناشی از آن به عنوان یکی از ورودیهای سیستم بالا تر مورد استفاده قرار بگیرد در این سیستم علاوه بر اطلاعات معمول و استاتیک از اطلاعات دینامیک و زمانی نیز استفاده خواهد گردید با توجه به سطوح مختلف کاربردی این سیستم می توان میزان اهمیت و کاربرد آنها در اختیار و حفظ امنیت را تعیین نمود .

1) عدم آشنایی دقیق برنامه ریزان شهری به تواناینهای CIS :برنامه ریزان همیشه به دنبال ابزاری جهت توسعه و بهبود تحلیها ، حل مسائل و فابلیتهای تصمیم سازی خود بوده اند در اواخردهه 50 برنامه ریزان شروع به توسعه و استفاده از مدلهای کامپیوتری سیستمهای اطلاعات برنامه ریزی و سیستمهای کمک تصمیم گیرنده نمودند تا قابلیت اجرای خودشان را بهبود بخشید علاقه برنامه ریزان به CIS و دیگر فناوریهای ژئوماتیکی از خاصیت فضایی پدیده های شهری و همچنین از نظام بین سیستمی برنامه ریزی شهری نشأت می گیرد و ولی مهمترین ضعف CIS در زمینه کاربرد های شهری ، عدم ورود و استفاده مدلهای شهری در سیستمهای اطلاعات جغرافیایی است

2) عدم وجود یک منبع اطلاعاتی جامع و مانع : برنامه ریزی یک فعالیت آینده گر است که قویاً تحت تأثیر گذشته و حال می باشد جمع آوری ، نگهداری و بروز نگه داشتن اطلاعات مورد نیاز جهت استفاده در فرآیند های مختلف برنامه ریزی شهری ، لزوم تعیین انواع اطاعات مورد نیاز برای سیستمهای مختلف شهری و تعیین میزان اهمیت هر کدام از این اطلاعات را بیشتر می کند ولی اکثر فعالیت های انجام گرفته به صورتی کاملاً انتزاعی ات و به دلیل عدم تعیین اولویت اطلاعاتی از یک سو و عدم ارائه اطلاعات موجود از سوی دیگر سیستمهای موجود نیز به جامع هستند و نه اینکه ، یعنی برای بسیاری از فعالیتهای برنامه ریزی اطلاعات موجود تکاقوی انجام کار را نمی دهند و از طرفی بسیاری از اطلاعات موجود قابلیت و اهمیت کاربردی در انیگونه فعالیتهای را ندارد.

امنیت به دو شاخه قابل تقسیم است . امنیت اجتماعی ، سیاسی ، اقتصادی و امیت طبیعی ، روشهای برخورد با نا امنی از طریق شناسایی بحران و عوامل نا امنی ، تشخیص الهانهای تشدید کننده و یا محدود کننده نا امنی و همچنین ابزار کنترل آن تعیین می گردد.

در این رهگدز وجود اطلاعات کافی و سیستمهای کافی و سیستمهای مناسب برای به کارگیری این اطلاعات (سیستمهای اطلاعات جغرافیایی )و همچنین برنامه هی مناسب جهت پیشگیری و در صورت وقوع، کنترل بحران (برنامه های شهری مناسب ) از اصلی ترین مولفه های مورد نیاز جهت برنامه ریزی توسعه های آتی بارویکرد امنیتی هستند . در صورت وجود اطلاعات کافی برنامه های ارائه شده با واقعیت ها انطباق بیشتری یافته و موجب از بین رفتن اشتباهات برنامه ریزی و در نتیجه کاهش عدم تعادلها گردیده و تا حد زیادی تضمین کننده امنیت اجتماعی و اقتصاد خواهد بود . از طرفی وجود اطلاعات طبیعی ازز وضعیت زمین شناسی وضعیت اقلیمی و بارشهای جوی ، نوع جنس خاک و میزان نفوذپذیری آن شیب منطقه و ... برنامه های توسعه و جهات آن را به سمت رسوبی هدایت می مند که خسارات و ضررهای ناشی از بلایای طبیعی به حداقل ممکن برسد نهایتاً اینکه وجود اطلاعات سیاسی ، اجتماعی و اقتصادی و طبیعی لازمه برنامه ریزیهای منطقی و عقلایی توسعه شهری است ولی مهمتر از همه وجود سیستمی است که بتواند در مواقع ضروری و هنگام برنامه ریزی نیازمندیهای اطلاعات و پردازشهای تحلیلی متناسب با خواسته های برنامه ریزان را ارائه کرده و از تصمیم گیریهای مبتنی بر احتمالات بکاهد و در نتیجه به ایجاد تعادلهای منطقه کمک کند ، در نتیجه ، این اقدامات منجربه ایجاد ، حفظ و توسعه امنیت خواهد شد .

کارشناس برنامه ریزی شهری